「た」 ไม่ได้ตรงกับคำว่า “แล้ว” ทุกกรณี แนวคิดหลักคือผู้พูดมองเหตุการณ์หรือการเปลี่ยนแปลงว่าเป็นสิ่งที่สมบูรณ์แล้ว ส่วนความหมายละเอียดต้องพิจารณาจากชนิดของกริยาและบริบท
1. วิธีผันเป็นรูป た
รูป た เป็นรูปธรรมดาที่สอดคล้องกับ ~ました และมีการเปลี่ยนเสียงแบบเดียวกับรูป て
| รูปพจนานุกรม | รูป た | ความหมาย |
|---|---|---|
| 食べる | 食べた | กินแล้ว |
| 書く | 書いた | เขียนแล้ว |
| 読む | 読んだ | อ่านแล้ว |
| する / 来る | した / 来た | ทำแล้ว / มาแล้ว |
2. เหตุการณ์ในอดีต
เมื่อคำบอกเวลาหรือบริบทระบุว่าเหตุการณ์เกิดก่อนปัจจุบัน รูป た ใช้บอกการกระทำหรือสภาพในอดีต
3. การเสร็จสมบูรณ์
รูป た แสดงว่าการกระทำจบลงหรือบรรลุเป้าหมายแล้ว ภาษาไทยมักแปลด้วย “แล้ว” หรือ “เสร็จแล้ว”
คำว่า もう “แล้ว”, やっと “ในที่สุดก็” และ ついに “ท้ายที่สุด” มักช่วยให้เห็นความหมายด้านความเสร็จสมบูรณ์ชัดขึ้น
4. สภาพที่ยังคงอยู่หลังการเปลี่ยนแปลง
เมื่อใช้กับกริยาที่บอกการเปลี่ยนแปลง เช่น 開く “เปิด”, 閉まる “ปิด”, 結婚する “แต่งงาน” และ 太る “อ้วนขึ้น” รูป た เน้นว่าการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นแล้ว และอาจสื่อถึงผลในปัจจุบัน
5. การเพิ่งค้นพบหรือนึกขึ้นได้
ผู้พูดใช้รูป た เมื่อเพิ่งพบสิ่งของหรือเพิ่งนึกข้อเท็จจริงขึ้นได้ การรับรู้เกิดขึ้นตอนพูด แต่สิ่งของหรือข้อเท็จจริงนั้นมีอยู่ก่อนแล้ว
6. เปรียบเทียบ 「た」 กับ 「ている」
| รูป | มุมมอง | ความหมาย |
|---|---|---|
| ドアが開いた | การเปลี่ยนแปลงเสร็จแล้ว | ประตูเปิดแล้ว |
| ドアが開いている | สภาพผลลัพธ์ยังดำเนินอยู่ | ประตูเปิดอยู่ |
| ご飯を食べた | การกระทำเสร็จแล้ว | กินข้าวแล้ว |
| ご飯を食べている | การกระทำกำลังดำเนินอยู่ | กำลังกินข้าว |
「やっとレポートを書いた」 ใช้ た ในความหมายใด